Antykoncepcja po

(Awaryjnie)

Jeśli zdarzy Ci się sytuacja, w której poczujesz, że twoje środki zabezpieczające mogą mieć zbyt małe działanie, chcę żebyś uświadomiła sobie że istnieją również metody antykoncepcyjne, których można użyć po stosunku.

W Polsce w tym celu stosuje się pigułki antykoncepcyjne Postinor sprzedawane w aptekach na receptę (starczą na dwa razy i kosztują ok. 36 zł). W jednym opakowaniu znajdują się 4 tabletki. Po zbliżeniu bez zabezpieczenia najlepiej zażyć jedną z nich w ciągu 1 - 72 godzin, a najlepiej tuż po nim. Jest tym skuteczniejsza, im szybciej zostanie użyta. Po 12 godzinach należy wziąć drugą tabletkę.Środek ten zawiera bardzo dużą dawkę progestagenu (syntetycznego progesteronu). Dzięki temu opóźnia się proces jajeczkowania, jeśli ono jeszcze nie nastąpiło, i plemniki nie zdążą dotrzeć do jajeczka. Natychmiast zagęszcza śluz w szyjce macicy, co blokuje drogę plemnikom, a jeżeli do zapłodnienia komórki jajowej już doszło, utrudnia jej zagnieżdżenie się w macicy i rozwój ciąży. Ponieważ podczas cyklu miesiączkowego można zażyć nie więcej niż 4 pigułki, Preven można stosować tylko sporadycznie.Warto przy tym wspomnieć, że tabletki te bywają zawodne, taki właśnie przypadek trafił się mojej koleżance ze studiów pomimo ze w trakcie kolejnych 72 godzin zażyła wyżej wymieniony środek, odbyła wizytę u lekarza, który zrobił usg i dokonał badania i tak zaszła w ciąże. Z tym tylko, że była cały czas pod opieką lekarską, a poza tym nie można ich używać jako rutynowego środka zapobiegającego ciąży. Zaburzają bowiem gospodarkę hormonalną organizmu kobiety i rozregulowują jej cykl miesiączkowy ze względu na dużą jednorazową dawkę hormonu. Przeciwwskazania są niewielkie i takie same jak w typowej doustnej antykoncepcji (np. choroby pęcherzyka żółciowego i wątroby, a także przebyta żółtaczka).

Wzmocniona dawka hormonów

Lekarze radzą, że w nagłych przypadkach można wykorzystać dotychczasowe antykoncepcyjne doustne pigułki hormonalne (w Polsce - np. Gravistat, Ovidon, Microgynon, Rigevidon, Marvelon, Mercilon, Cilest, Diane 35, Femoden, Minisiston, Triguilar, Triregol; na Zachodzie - np. Alesse, Trivora, Levora, Triphasil) i użyć ich zwiększonej dawki, która spełni rolę antykoncepcji awaryjnej.Zawierają one związki o działaniu zbliżonym do naturalnych hormonów. Dzięki temu wpływają na fizjologię kobiety, a więc hamują uwalnianie się komórki jajowej, powodują zmiany w błonie śluzowej macicy, uniemożliwiając zagnieżdżenie się zarodka, zmieniają konsystencję śluzu, utrudniając plemnikom zapłodnienie.Są różne rodzaje tych tabletek. Doustne środki dwuskładnikowe zawierają dwa rodzaje hormonów: estrogen i progestagen. Zazwyczaj zażywa się je przez 21 dni, a potem następuje 7-dniowa przerwa, w której pojawia się okres. Czasami niektóre opakowania zawierają 28 tabletek i wówczas 7 pigułek z ostatnich dni cyklu nie zawiera żadnych hormonów. W aptekach znajdują się trzy rodzaje dwuskładnikowych tabletek:

· jednofazowe (wszystkie mają ten sam kolor i zawierają taką samą ilość· progestagenu i estrogenu),

· dwufazowe (o dwóch różnych kolorach, mają różne dawki hormonów zależnie od dnia cyklu; zazwyczaj już nie stosowane;)

· trójfazowe (mają trzy kolory, ponieważ są trzy rodzaje tabletek dostosowanych do dni cyklu).

Różne kolory ułatwiają przyjmowanie ich w odpowiedniej kolejności. Można je również wykorzystać w antykoncepcji awaryjnej i w ciągu 72 godzin po stosunku wziąć zwiększoną liczbę tabletek z pierwszych dwóch dni cyklu. Ile z tych pigułek trzeba łyknąć i które, zależy to od rodzaju środka oraz decyzji lekarza. Po 12 godzinach bierze się powtórną, także większą niż zazwyczaj, dawkę tabletek.Natomiast w jednoskładnikowych środkach (zwanych minipigułkami; rzadko stosowanych) jest tylko jeden hormon, czyli progestagen. W normalnej antykoncepcji bierze się je przez cały cykl miesiączkowy, bez żadnej przerwy. I te również można zażyć w sytuacji awaryjnej, stosując dwie zwiększone dawki: jedną w ciągu 72 godzin, a drugą w odstępie 12 godzin. O szczegółach poinformuje nas lekarz, gdyż również zależy to od rodzaju pigułek. Należy tylko pamiętać o tym, żeby nie brać ostatnich siedmiu tabletek, gdyż nie zawierają żadnych hormonów.Niekiedy pigułki z drugiej dawki można wziąć dopochwowo, a środek zostanie wchłonięty przez tkankę. W każdej z tych metod trzeba przestrzegać zaleceń lekarza, który powinien ustalić z pacjentką sposób postępowania. Przeciwwskazaniami są zatory tętnic lub żył, choroby zastawek, zawał serca, nowotwory, poważne schorzenia wątroby.

Wkładka wewnątrzmaciczna, czyli IUD

Zupełnie inna forma antykoncepcji awaryjnej to założenie wkładki wewnątrzmacicznej (spirali), czyli przyrządu znanego pod nazwą IUD (intra - uterine device), którą zazwyczaj wprowadza się jako jedną z mechanicznych metod rutynowej antykoncepcji przed stosunkami (The Copper T, Omega, Multiload Cu 250, Multiload Cu 375, Gyne T 380). Jednak w sytuacjach nagłych można ją założyć po nie zabezpieczonym seksie, dzięki czemu spełni ona swoje zadanie nawet do 5 dni po współżyciu. Ma ona najczęściej kształt litery T (czasami wygląda jak S lub jeszcze inaczej) i umieszcza się ją w macicy. Może być zrobiona z plastiku, ze stali, a niektóre spirale zawierają miedziany zbiorniczek lub hormony. Współczesne wkładki wykonuje się z tworzyw sztucznych. Najczęściej mają nawinięty srebrny lub miedziany drucik, w innych znajdują się implanty hormonalne. Powodują one takie zmiany w błonie śluzowej macicy, które uniemożliwiają zagnieżdżenie się zarodka. Hamują ruchy jajowodów oraz zmieniają konsystencję śluzu, utrudniając aktywność plemników (jony miedzi lub srebra unieczynniają same plemniki).Skuteczność wkładki zakładanej po stosunku jest duża i wyższa niż 90%. Dodatkowe znaczenie ma to, że jest to metoda długoterminowa, gdyż spirala pozostawiona w macicy chroni przed ciążą przez około 3-5 lat. Można ją także wyjąć po następnym okresie. Zabieg musi wykonać ginekolog, gdyż wkładanie i wyjmowanie tej wkładki wymaga ostrożności. Mimo to metoda ta jest o wiele mniej ryzykowna niż przerwanie ciąży. Używa się jej tylko wtedy, gdy kobieta jest pewna, że nie zaszła w ciążę podczas wcześniejszego stosunku. Nie zaleca się jej raczej tym, u których występuje wysokie ryzyko infekcji, czyli tych, które zostały zgwałcone, miały wielu partnerów, czy też są zagrożone infekcją z innych powodów.